Osmanlı Dönemi İzmir Yahudileri

Yirminci yüzyılın başında, Doğu Akdeniz'de liman şehri olan İzmir, dört yüzyılı aşkın bir süredir canlı ve önemli bir Sefarad Yahudi topluluğuna evsahipliği yapmış ve Yahudi yaşamının önemli bir merkezi olarak ortaya çıkmıştı. Dina Danon, Osmanlı Dönemi İzmir Yahudileri, Modern Tarih'te daha önce ele alınmamış Ladino arşiv malzemelerinden faydalanarak uzun süredir göz ardı edilmiş Yahudi topluluğunun hikâyesini anlatıyor.

Avrupa genelinde, Yahudilerin dini ve kültürel farklılıklarının modern çağla uyumlu olmadığı düşüncesinin yaygın olduğu bir dönemde Osmanlı İzmiri'nden bakıldığında farklı bir yaklaşım öne çıkar: Yahudilerin farklılığı her şeyiyle olağan karşılandığında ne olur? Danon, Yahudi dini ve kültürel farklılıklarının bu Osmanlı liman şehrinde yadırganmadığına dikkat çekerken, Yahudi kimliğinin diğer unsurlarının, özellikle de yoksulluk ve sosyal sınıfın derin gerilim alanları yarattığını savunuyor.

Danon, sokaktaki dilencilerden, ticari elitlere, ayakkabı boyacılarına, gazete editörlerinden, hahamlara, ev hanımlarına dek pek çok kesime ses verdiği eserinde; Sefarad topluluğunun modern çağla karşılaşmasını belirleyen en temel unsurun Yahudilik değil, yoksulluk ve sınıf olduğunu gösteriyor.

Dina Danon, Binghamton Üniversitesi Judaic Studies and History'de [Yahudi Araştırmaları ve Tarihi] yardımcı doçent. Doktorasını Stanford Üniversitesi'nde tamamlayan Danon, Association for Jewish Studies'in [Yahudi Araştırmaları Derneği] Paula E. Hyman Mentorluk Programı'ndaki akademisyenler arasındadır. Ayrıca Ladinonun korunmasıyla ilgilenen Danon, Romen Dilleri'nden Bryan Kirschen'le birlikte, Binghamton Üniversitesi'nde "Ladino Lab" adlı bir girişimi yönetmektedir.

Araştırmalarında modern dönem Doğu Sefarad diyasporası ve Akdeniz'deki Mizrahi topluluklarının sosyal tarihi üzerine yoğunlaşan Danon kaynak olarak daha önce keşfedilmemiş Ladino dilindeki arşiv malzemelerinden yararlanır. Danon ilk kitabı Osmanlı Dönemi İzmir Yahudileri, Modern Tarih'te, dilencilerden, seyyar satıcılara, esnaflar ve ev kadınlarından hahamlara dek birçok kesime ses veriyor.

İkinci kitabı üzerinde çalışan Danon, bu çalışmasında Osmanlı Sefarad dünyasında evlilik, evlilik pazarı ve boşanma gibi konuları ele almayı planlamaktadır. Ayrıca modern İslam dünyasında Yahudileri ele alan Longing and Belonging: Jews in the Modern Islamic World adlı ortak bir derleme kitabı üzerinde de çalışmaya devam etmektedir.